Bảo trì thang máy là quá trình kiểm tra, vệ sinh, bôi trơn, hiệu chỉnh và xử lý các dấu hiệu bất thường nhằm duy trì trạng thái vận hành an toàn, ổn định của thiết bị. Tùy tình trạng thực tế, kỹ thuật viên có thể đề xuất sửa chữa hoặc thay thế linh kiện bị hao mòn.
Bảo trì khác với bảo dưỡng, sửa chữa và kiểm định ở những tiêu chí sau:
| Hoạt động | Mục đích |
| Bảo trì | Duy trì hoặc khôi phục trạng thái vận hành ổn định |
| Bảo dưỡng | Kiểm tra, vệ sinh, bôi trơn, hiệu chỉnh định kỳ |
| Sửa chữa | Khắc phục hư hỏng, thay thế linh kiện lỗi |
Nhìn chung, 3 hoạt động đều mang tính chất là giúp thang máy hoạt động ổn định và đảm bảo tuổi thọ lâu dài hơn. Tuy nhiên, bảo trì không đồng nghĩa với sửa chữa khi thang máy đã hỏng và cũng không thay thế cho hoạt động kiểm định an toàn.
Bảo trì thường xuyên mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người sử dụng và cho thang máy như:
Tần suất bảo trì cần căn cứ vào loại thang, số tầng, tần suất sử dụng, tuổi thiết bị, môi trường lắp đặt và khuyến cáo của nhà sản xuất. Thông thường, thang máy sẽ cần được bảo trì theo khoảng thời gian sau:
| Loại thang máy | Tần suất tham khảo |
| Thang máy gia đình, sử dụng ít | Khoảng 2 - 3 tháng/lần |
| Thang máy văn phòng, khách sạn, chung cư | Kiểm tra hàng tháng |
| Thang máy mới lắp đặt | Theo hướng dẫn và điều kiện bảo hành |
| Thang máy đã sử dụng lâu năm | Kiểm tra thường xuyên hơn |
Dấu hiệu cần kiểm tra ngay
Không nên chờ đến lịch bảo trì nếu thang máy xuất hiện tình trạng:
Kỹ thuật viên kiểm tra tủ điều khiển, biến tần, đầu nối điện, máy kéo, động cơ, phanh, puly, cáp tải và bộ giới hạn tốc độ. Đồng thời kiểm tra nhiệt độ, độ thông thoáng, độ sạch và dấu hiệu rò dầu hoặc phát nhiệt bất thường.
Các hạng mục gồm ray cabin, ray đối trọng, cáp tải, cáp governor (cáp bộ khống chế vượt tốc), puly dẫn hướng, shoe dẫn hướng và đối trọng. Kỹ thuật viên cũng kiểm tra vật cản, độ sạch và dấu hiệu thấm nước trong giếng thang.
Kiểm tra cabin sẽ ao gồm kiểm tra đèn, quạt thông gió, bảng điều khiển, đèn báo tầng, chuông báo, hệ thống liên lạc, sàn, trần, vách, tay vịn và thiết bị cứu hộ. Còn kiểm tra cửa tầng sẽ tập trung vào khả năng đóng mở, khóa cửa tầng, bộ truyền động, cảm biến chống kẹt, khe hở, độ lệch và tiếng ồn khi cửa hoạt động.
Kiểm tra công tắc giới hạn, bộ giảm chấn, đèn chiếu sáng, công tắc dừng, tình trạng nước hoặc dầu và khoảng không an toàn phía dưới cabin, đối trọng.
Đây là nhóm hạng mục quan trọng, gồm phanh điện từ, bộ giới hạn tốc độ, bộ hãm an toàn, công tắc giới hạn hành trình, thiết bị cứu hộ tự động, chuông báo động và liên lạc khẩn cấp.
Quy trình cơ bản thường gồm 6 bước:
Không nên áp dụng một mức giá cố định cho mọi công trình vì chi phí phụ thuộc vào loại thang, thương hiệu, tải trọng, số tầng, tuổi thiết bị, tần suất sử dụng, phạm vi hợp đồng và tình trạng linh kiện.
Các gói phổ biến gồm:
Lưu ý: Đây là mức giá tham khảo, chi phí thực tế còn phụ thuộc vào loại thiết bị, số tầng, tần suất sử dụng và phạm vi công việc trong hợp đồng. Để báo giá chính xác, cần khảo sát loại thang, số tầng, tần suất sử dụng và tình trạng thiết bị thực tế.
Nên ưu tiên đơn vị có kỹ thuật viên chuyên môn, hiểu rõ thương hiệu và cấu hình thang máy đang sử dụng. Bên cạnh đó, hợp đồng cần ghi rõ tần suất bảo trì, phạm vi công việc, thời gian phản hồi sự cố, chi phí nhân công và chính sách thay linh kiện.
Một đơn vị chuyên nghiệp cũng cần có checklist và biên bản sau mỗi lần bảo trì, đồng thời có phương án hỗ trợ khi thang phát sinh sự cố. Không nên chỉ so sánh giá mà bỏ qua phạm vi dịch vụ thực tế.
Trả lời: Có. Thang máy cần được bảo dưỡng, kiểm tra và kiểm định theo các yêu cầu kỹ thuật, an toàn áp dụng cho từng loại thiết bị. Chu kỳ cụ thể cần căn cứ loại thang, mục đích sử dụng và quy định hiện hành.
Trả lời: Có. Thang mới vẫn cần bảo trì theo lịch của nhà sản xuất và điều kiện bảo hành để duy trì hiệu suất và phát hiện sớm các vấn đề trong quá trình vận hành.
Trả lời: Thông thường, phí bảo trì định kỳ bao gồm kiểm tra, vệ sinh, bôi trơn và hiệu chỉnh. Chi phí linh kiện thay thế thường được tính riêng nếu hợp đồng không có quy định khác.
Trả lời: Khi phát hiện linh kiện hỏng, hao mòn vượt mức hoặc lỗi ảnh hưởng đến an toàn, cần dừng sử dụng và tiến hành sửa chữa theo khuyến nghị của đơn vị chuyên môn.
Bảo trì thang máy định kỳ giúp duy trì vận hành ổn định, phát hiện sớm nguy cơ hỏng hóc và hạn chế chi phí sửa chữa lớn. Để đảm bảo hiệu quả, cần lựa chọn đơn vị có kỹ thuật viên chuyên môn, quy trình rõ ràng và hợp đồng minh bạch.
