Puly thang máy, còn gọi là pulley thang máy, là chi tiết cơ khí dạng bánh xe với các rãnh trên vành để cáp tải hoặc cáp liên quan được đặt và dẫn hướng. Trong hệ thống thang máy cáp kéo, puly có mối liên hệ trực tiếp với cáp, máy kéo, cabin và đối trọng.
Ở puly ma sát (drive sheave), chuyển động quay từ máy kéo được truyền sang cáp thông qua lực ma sát giữa cáp và rãnh puly. Khi puly quay, cáp dịch chuyển và làm cabin cùng đối trọng chuyển động theo chiều ngược nhau. Đây là nguyên lý cơ bản của thang máy cáp kéo.
Thông thường, puly thường được làm bằng chất liệu chắc chắn như hợp kim hoặc thép để chịu được tải trọng lớn từ cáp thang máy.
Vai trò của puly phụ thuộc vào loại puly và vị trí lắp đặt. Trong đó, các chức năng quan trọng nhất gồm:
Bạn đọc xem thêm: Chức năng của ray dẫn hướng thang máy
Về cơ bản, puly thang máy có cấu tạo như sau:
Để dễ hình dung, có thể xem hệ thống thang máy cáp kéo như một cơ cấu gồm máy kéo – puly – cáp – cabin – đối trọng.
Quá trình hoạt động của puly thang máy diễn ra theo các bước sau:
Tìm hiểu thêm về: Quy trình lắp đặt thang máy chuẩn kỹ thuật
Không nên chọn puly chỉ dựa vào đường kính. Một puly phù hợp phải tương thích với nhiều yếu tố của hệ thống.
Đường kính là thông số quan trọng liên quan đến cách cáp uốn quanh puly và điều kiện làm việc của cáp. Việc lựa chọn phải dựa trên thiết kế của hệ thống và loại cáp sử dụng.
Các nhà sản xuất có thể cung cấp puly với nhiều kích thước khác nhau. Chẳng hạn, một nhà sản xuất trong nước công bố dải sản phẩm tiêu chuẩn và phi tiêu chuẩn từ D160 đến D600 mm.
Số rãnh phải phù hợp với số lượng cáp và phương án thiết kế. Hình dạng rãnh cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp xúc, độ bám và mức độ hao mòn của cáp. Nếu rãnh quá sâu, quá rộng hoặc bị mòn không đều, cáp có thể không nằm đúng vị trí thiết kế.
Bạn đọc tham khảo: Vai trò của OH thang máy
Puly phải có khả năng chịu tải, chịu mài mòn và làm việc ổn định trong thời gian dài. Vật liệu được lựa chọn tùy thiết kế và yêu cầu của từng loại puly. Không nên đánh giá chất lượng chỉ dựa vào việc puly làm bằng “thép” hay “gang”. Quan trọng hơn là độ cứng, quy trình gia công và kiểm soát chất lượng của puly.
Vòng bi ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng quay của puly. Vòng bi kém chất lượng hoặc xuống cấp có thể gây tiếng ồn, tăng ma sát và làm puly hoạt động không ổn định. Khi thay puly, cần kiểm tra đồng thời tình trạng vòng bi thay vì chỉ tập trung vào phần bánh puly.
Puly hoạt động trong thời gian dài sẽ chịu ma sát và tải trọng liên tục. Một số dấu hiệu cần kiểm tra gồm:
Một puly có cần thay phải được đánh giá dựa trên mức độ mòn, tình trạng rãnh, độ đồng tâm, vòng bi, tình trạng cáp và kết quả kiểm tra của kỹ thuật viên.
Đặc biệt, nếu rãnh puly đã mòn nghiêm trọng, xuất hiện biến dạng hoặc gây ảnh hưởng đến quá trình tiếp xúc giữa cáp và puly thì cần có phương án xử lý phù hợp.
Trong trường hợp puly và cáp cùng bị mòn, việc chỉ thay một bộ phận có thể không giải quyết được nguyên nhân. Vì vậy, quá trình kiểm tra nên đánh giá cả puly - cáp - máy kéo - vòng bi - trục và hệ thống liên quan.
Giá puly (pulley) thang máy dao động từ khoảng 3.300.000 VNĐ đến 7.500.000 VNĐ cho các dòng puly cáp hoặc puly đai thông thường, và có thể cao hơn tùy thuộc vào kích thước, chất liệu cũng như chủng loại thang máy.
Nếu cần thay thế, nên cung cấp cho đơn vị kỹ thuật model thang máy, đường kính puly, số rãnh, kích thước trục, loại cáp và hình ảnh puly hiện tại. Những thông tin này giúp xác định đúng sản phẩm và hạn chế tình trạng mua nhầm.
Puly thang máy tuy là một chi tiết cơ khí nhưng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng truyền lực, dẫn hướng cáp và sự ổn định của hệ thống thang máy cáp kéo. Để thiết bị vận hành êm và an toàn, puly cần được lựa chọn đúng thông số, lắp đặt chính xác và kiểm tra định kỳ cùng với cáp, vòng bi và máy kéo.
